Diepere lagen
Inmiddels ben ik aanbeland bij het vierde deel van de tot nu fascinerende septologie van Solvej Balle met als intrigerende titel Over de berekening van ruimte. In de voorgaande delen was hoofdpersoon Tara Selter vooral met zichzelf bezig. Hoe kan het ook anders als je aanvankelijk de enige bent die gevangen zit in 18 november. Zij heeft inmiddels een klein aantal lotgenoten ontmoet en dat vraagt om een andere houding.
Steeds meer en grotere uitdagingen
Aan het begin van het vierde deel is het aantal lotgenoten opgelopen naar negen. Daarbij blijft het niet, de oproepen die zijn gedaan en de plakkaten die zij hebben opgehangen hebben resultaat. Langzaam maar zeker komen er steeds meer mensen bij, allemaal gevangen in de tijd. Dit grotere aantal brengt een andere dynamiek met zich mee en stelt veel meer eisen aan wat je een mini-samenleving zou kunnen noemen.
Zo zijn er genoeg praktische problemen.
Het huis waar de “pioniers” zich hebben gevestigd is niet groot genoeg voor iedereen. Waar laat je de anderen? In de voorgaande delen werd al duidelijk dat van voedsel dat wordt geconsumeerd en kleding die wordt verbruikt de voorraden steeds kleiner worden. Er is geen aanvulling, op is ook echt op. Hoe moet dat in de toekomst? Is het mogelijk om iets te bedenken waardoor zij zelfvoorzienend kunnen zijn? Dat valt zeker niet mee.
De in de tijd gevangen mensen worden ouder. Hoe ga je om met kwalen, ziektes en de onvermijdelijke dood?
Er is meer. Ethische discussies: omdat voor hen de dagen zich herhalen zijn zij in de gelegenheid om bijvoorbeeld ongelukken te voorkomen. Maar moet je dat wel willen, zeker als je niet weet wat de gevolgen zijn?
En hoe om te gaan met het concept tijd en tijdsverloop? Mensen blijken ook in die vreemde situatie behoefte te hebben aan een zekere ordening. Taal dan. Mensen komen uit alle windstreken en hoe voorkom je Babylonische spraakverwarringen? Als compromis een eigen taal ontwikkelen klinkt niet gek, maar zie maar eens tot overeenstemming te komen. Ook dat valt niet mee.
Toen ze nog met enkelen waren was het eenvoudig. Je overlegt met elkaar en probeert een zekere consensus te bereiken. Als je met veel meer mensen bent, wordt dat ingewikkelder. Vergaderingen lopen uit op Poolse landdagen en veelal blijven resultaten uit. De problemen en uitdagingen waar zij allen voor staan worden niet kleiner.
Onder de oppervlakte gebeurt van alles
Door de vlakke vertelstem waarin weinig emotie doorklinkt en de geringe onderlinge dynamiek lijkt het een boek waarin weinig gebeurt. Dat is schijn, onder de oppervlakte gebeurt juist enorm veel en in die zin is dit misschien wel het beste deel tot nu toe. Je gaat je steeds vaker afvragen hoe je zelf zou handelen in die situatie.
Gaandeweg beginnen de mensen zich af te vragen of zij zich moeten voorbereiden op de mogelijkheid dat de tijd ook voor hen niet meer stilstaat. Niet zo’n urgente vraag nu zij aan het eind al zo’n tien jaar vast zitten op die 18e november, maar het houdt hen desondanks steeds meer bezig.
En weer eindigt het met een enorme cliffhanger, eentje die ik niet zo snel zag aankomen, maar die er wel voor zorgt dat ik met nog meer spanning uitzie naar het volgende deel!
Over de berekening van ruimte
Roman
Oevers
2024
Paperback
224
Adriaan van der Hoeven, Edith Koenders
Ontdek meer van JKleest
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.