4 Herakleitos

Hij was een nogal zwartgallig persoon die kwaad spreekt over vrijwel al zijn voorgangers. Zijn geloof in de rechtvaardigheid van oorlog en strijd manifesteerde zich in vele uitspraken, waaruit tevens minachting voor de mensen blijkt. Hij vat de ziel op als een mengsel van water en vuur, waarbij vuur staat voor het edele en het water voor het onedele; de ziel met het meeste vuur in zich noemt hij droog, ”de droge ziel is de meest wijze en de beste”. Zijn gedrag kan worden gekenmerkt als ascetisch, hij waardeerde de macht die door zelfbeheersing wordt verkregen, de hartstochten verfoeit hij.

Meer lezen4 Herakleitos

3 Pythagoras

Pythagoras was een van de belangrijkste mensen die ooit hebben geleefd, doch hij staat bekend als enerzijds een groot wetenschapper, met name wiskunde, maar ook als een dwaas die een religieuze orde had met als voornaamste leerstellingen:

  • Zielsverhuizingen
  • Een verbod op het eten van bonen, dit omdat het vegetarisme tot in het extreme werd doorgevoerd; de kern van een boon lijkt op een embryo.

Het pythagorisme moet worden gezien als een hervorming van het mystieke orfisme. In zijn genootschap werden mannen en vrouwen op voet van gelijkheid opgenomen, het bezit was gemeenschappelijk, ook wetenschappelijke ontdekkingen werden als gemeenschappelijk bezit beschouwd.
Er bestaan in zijn  visie drie soorten mensen: handelaars als de laagste klasse, vervolgens degenen die aan wedstrijden deelnemen, de toeschouwers vormen de hoogste klasse. Volgens Russell is het tegenwoordig zo dat sporters belangrijker zijn dan de toeschouwers.

Hij staat ook aan de basis van de opvatting dat de wiskunde superieur was: “alle dingen zijn getallen”. Dit komt voort uit de gedachte dat wiskundige kennis kon worden verkregen door te denken, niet door te observeren. Hiervan uitgaande kwam men tot de conclusie dat denken superieur was aan de zintuiglijke waarneming, de intuïtie aan de observatie. Als de zintuiglijk waarneembare wereld niet in overeenstemming was met de wiskunde dan lag dat aan de zintuiglijk waarneembare wereld.
Helemaal onzinnig is dat niet; hij ontdekte bijvoorbeeld de betekenis van het getal in de muziek.

Zijn belangrijkste ontdekking was zijn stelling dat betreffende rechthoekige driehoeken de som van de kwadraten van de rechthoekzijden gelijk is aan de som van het kwadraat van de schuine zijde.
Door deze ontdekking splitste de wiskunde zich een algebraïsche een meetkundige variant. Dit kwam doordat deze ontdekking alleen in die specifieke gevallen opgaat en niet in een variant daarop zoals bij gelijkbenige driehoeken.

De combinatie van wiskunde en theologie, die met Pythagoras inzette, heeft tot ver na de middeleeuwen invloed gehad op het filosofisch denken: het bewijzen, doch ook het ontkrachten, van het godsbewijs is gebaseerd op het wiskundige redeneren.

 

2 De Milesische school

Elk historisch overzicht van de filosofie begint met de mededeling dat deze begint met Thales, afkomstig uit MIlete, die waarschijnlijk leefde rond 585 voor Christus. Hij stelde dat alles uit water moest zijn ontstaan; vermoedelijk omdat dat van de vier elementen de enige is die veranderingen kan ondergaan maar altijd weer naar zijn oervorm terugkeert. Een wat primitieve redenering, maar zijn natuurwetenschap en filosofie waren een stimulans voor het denken en observeren.

Meer lezen2 De Milesische school

Inleiding

De wereld van de filosofie wordt bepaald door twee factoren:

  • Godsdienstige en ethische opvattingen; de overeenkomst wordt gevormd door speculaties over dingen waarover tot dusver geen definitieve kennis kon worden verkregen. Dogma’s horen in dit domein thuis.
  • Exacte wetenschap; de overeenkomst is in dit geval dat zij meer een beroep doet op de menselijke rede dan op autoriteit. Dit domein bevat duidelijk omschreven kennis.

Meer lezenInleiding

Spring naar werkbalk