H14 Tom W’s studierichting

Voorspellen met representativiteit

Stel, je krijgt de vraag voorgelegd om uit een aantal voorgestelde studierichtingen de keuze te maken welke daarvan het meest waarschijnlijk door Tom wordt gevolgd. Om hierop een antwoord te kunnen geven dien je ten minste te weten hoeveel studenten er per studierichting zijn. Het aandeel van één studierichting is de a-priorikans.

Vervolgens krijg je een beschrijving van het karakter van Tom. Als zijn karakter past bij een studierichting, bijvoorbeeld één die toewijding, precisie en weinig creativiteit vereist, en dat is een kleine studierichting zijn mensen geneigd om op basis van deze stereotyperingen hem bij een kleine studierichting in te delen, ook als is de statistische kans dat hij een grote studierichting volgt veel groter.

Het gebruiken van a-priorikansen en stereotypen wordt voorspellen met representativiteit genoemd.

De zondes van representativiteit

Het beter kunnen inschatten van kansen is een voordeel. Zo lijkt het aannemelijker dat een lange, slanke man aan basketbal doet dan aan rugby.

Toch zitten er ook nadelen aan: stel je ziet een onbekende vrouw in de metro de NRC lezen. Welke uitspraak zou je eerder geloven?

  • Ze is gepromoveerd
  • Ze is niet afgestudeerd

Het gevaar bestaat dat je als snel geneigd bent te denken dat ze hoog opgeleid is (gepromoveerd) en daarom NRC leest. De kans is echter misschien wel groter dat iemand die is gepromoveerd niet met de metro reist. Het intuïtieve oordeel (Systeem 1) kan fout zijn.

Deze zaken zijn in een wiskundige vorm van logica (de Bayesiaanse berdenering) samen te vatten:

  • Koppel je oordeel over de kans op een bepaalde uitkomst aan een geloofwaardige a-priorikans
  • Trek de diagnostiek van de aanwijzingen in twijfel.

Uit ervaring blijkt dat het lastig is volgens deze aanwijzingen te redeneren.

 

Share

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit:
Spring naar toolbar