H26 De prospecttheorie

Dit hoofdstuk borduurt voort op de utiliteitstheorie: winst wordt vastgesteld door de utiliteiten van twee toestanden van rijkdom te vergelijken. Deze theorie heeft volgens Kahneman nog een andere blinde vlek: er is geen onderscheid tussen winst en verlies.
Hij geeft verschillende voorbeelden van keuzemogelijkheden waarin de procentuele kans om iets te winnen wordt vergeleken met dezelfde procentuele kans om iets te verliezen.

Voorbeeld:

  1. Met zekerheid 900 dollar krijgen of 90% kans om 1.000 dollar te krijgen
  2. Met zekerheid 900 dollar verliezen of 90% kans om 1.000 dollar te verliezen
    Bij alternatief 1 koos men vooral voor zekerheid. Bij alternatief 2 koos men vooral voor de gok. Waaruit werd geconcludeerd dat verliezen zwaarder woog dan winnen.

Hij komt met nog een aantal andere voorbeelden en verdere uitwerkingen van dit voorbeeld. De mens heeft gemiddeld genomen een grotere afkeer van verlies dan dat men de kans aangrijpt om te winnen.

Hij benoemt drie cognitieve kenmerken:

  1. Beoordeling is afhankelijk van een neutraal referentiepunt. Denk aan het experiment met de bakken met water: links koud, rechts warm en in het midden lauw. Eén hand in de koude bak, één in de warme en dan beide in de lauwe.
  2. Een principe van verminderende gevoeligheid is zowel van toepassing op zintuigelijke dimensies als op de beoordeling van veranderingen in de rijkdom. Denk aan licht: een lamp in een donkere kamer lijkt meer licht geven dan dezelfde lamp in een verlichte kamer
  3. Afkeer van verlies. Wanneer ze direct met elkaar worden vergeleken wegen verliezen zwaarder dan winsten, met een factor van circa twee,

Dit leidt tot een theorie die hij de prospecttheorie noemt. Toch heeft ook deze theorie enkele blinde vlekken.

  • Bij een kleine kans om een groot bedrag te winnen voelt verliezen minder zwaar dan verliezen bij een grote kans om iets te winnen. Verwachtingen en teleurstellingen spelen hierin een rol.
  • De rol van spijt. Bij 90 procent kans om veel te winnen, zeg 1 miljoen, of de zekerheid om een klein bedrag dan wel een groot bedrag, respectievelijk 50 dollar of 150.000 dollar, te krijgen, is er meer spijt in het tweede geval dan in het eerste geval als je de gok neemt en verliest.

 

Share

Geef een reactie

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit:
Spring naar toolbar