Veteranenverzet – Jan Baeke

Alles afgeblaft in Camp Rhino, gram gehaald
de rest in pillen teruggedraaid, flash in de film.
De jonge veteraan had het nakijken, werd gebraden.
Stond in de kantinetafels gekrast what the F*
r u doing here? De meesten hadden geen maag
meer heel. Later de bermen opgeblazen.

Naar de herdenking, een dichtgesneeuwde weg
en takkenweer boven de opgefokte steden.
Overal speech en medailles. Frank was een flikker
maar niet bang. We hebben het allemaal voor iets
gedaan maar niemand dacht dat dit het moest zijn.

Het centrum zo benauwd als die snikhete baggerput.
We stonden daar weken. Noemden hem Charlie
als hij Charlie heette en Fatzo omdat de tyfus
hem had uitgebeend. Zelfs toen de zon weer opkwam
hielden we onze vuisten gesloten, al het bloed
uit onze knokkels geperst. Bij het oversteken snel
bewegen, maar altijd in dezelfde lijn. Tellen
want de knal komt altijd op de derde. Zekerheid.
Vertel het de kinderen voor ze aan hun eigen angst
toekomen.

Toverij & toveressen – Ruud Borman

OmslagVoorzijdeDefMooi vormgegeven stukje geschiedschrijving

Heksen spelen een rol in veel kinder- en fantasyboeken. Meestal worden ze geportretteerd als oude, pukkelige vrouwtjes met een krakende of juist snerpende stem. Het geëigende vervoermiddel is de bezemsteel. Het zijn meestal humorloze types, maar er zijn ook humoristische varianten, lees bijvoorbeeld Terry Pratchett.
Dit geromantiseerde beeld wijkt sterk af van het beeld dat de mens vroeger had van (vermeende) heksen. In tegenstelling tot vooral de (late) middeleeuwen zien wij geen reden meer tot vervolging, sterker nog, de heks van tegenwoordig heeft zelfs een zekere cultstatus.

In Toverij & toveressen gaat archeoloog en historicus Ruud Borman op zoek naar de bronnen van de heksenwaan, de vervolgingen en het verloop daarvan door de eeuwen heen. Chronologisch bezien begint zijn zoektocht in de eerste eeuwen van de jaartelling. In die periode kwam het veelvuldig voor dat oude vrouwen vooral als wijze dorpsoudste werden gezien en in veel gemeenschappen een belangrijke rol vervulden.
Daarin kwam verandering met de opkomst van het christendom, die op de ruïnes van het Romeinse Rijk de ruimte benutte om de overheersende religie te worden in de westerse wereld. De positie van vrouwen, vooral gestuurd door christelijke predikers en aartsbisschoppen, raakte in de verdrukking en langzaam maar zeker werden zij in maatschappelijk opzicht ondergeschikt aan mannen.

Toch duurde het nog eeuwen voordat het zover was en iedereen in Nederland gekerstend was. In de ingepolderde gebieden verliep dat proces vlotjes, maar aan de randen van Nederland bleven talrijke kleine gemeenschappen trouw aan hun eigen rituelen. Vrouwen hadden in die rituelen vaak een belangrijke rol. Dat zinde de religieuze leiders niet en vrouwen konden eenvoudig, vooral op loze gronden, worden aangeklaagd voor hekserij. Gruwelijke martelingen, zoals een middeleeuwse vorm van waterboarding, falende rechtspraak, veelal gevolgd door de brandstapel, was het lot van velen van hen.

Ruud Borman beschrijft op indrukwekkende wijze het ontstaan van de heksenwaan en hoe dat vooral in de late middeleeuwen leidde tot vervolgingen. Ook toont hij dat met het afbrokkelen van de alleenheerschappij van het christendom en de opkomst van de verlichting de heksenwaan langzaam wegebde en overvloeide in een vorm van collectieve schaamte. Wellicht dat het latere geromantiseerde beeld hierop een reactie was.

Hij doet dat in zes korte hoofdstukken, telkens ingeleid met een relevant citaat. De teksten worden afgewisseld met heel fraai beeldmateriaal, van schilderijen uit die periode en van foto’s van landschappen, landschapselementen en andere memorabilia die refereren aan die periode. Ruud Borman verwijst daarbij geregeld naar door hem geraadpleegde bronnen.

Het resultaat is een dun, doch zeer fraai boekje, waarvoor de uitgever en vormgever Saskia Appel een zeer terecht compliment krijgt van de auteur. Het is een boekje dat je snel uit hebt maar waarvan de verleiding om daar later vaak nog even in te duiken erg groot zal zijn, al was het maar om nog even naar die fraaie plaatjes te kijken.

Het boek heeft maar een nadeel: het is zo dun. Er is denkelijk nog veel meer over te vertellen. Hopelijk volgt dat nog als de onderzoeken die in verschillende westerse landen zijn gestart daartoe aanleiding geven. Die onderzoeken richten zich vooral op de min of meer vergelijkbare ontwikkelingen van heksenwaan in verschillende landen.
Ruud Borman draagt met Toverij & toveressen in ieder geval vanuit Nederlands oogpunt zijn steentje bij.

Bookspot Literatuurprijs

De Bookspot (voorheen onder andere ECI) Literatuurprijs wordt uitgedeeld sinds 1987. De prijs is gestart als de AKO literatuurprijs van 1987 tot en met 1996. In 1997-1999 werd de naam Generale Bank Literatuurprijs om vanaf 2000 weer als AKO literatuurprijs verder te gaan. In december 2014 maakte ECI bekend dat zij de naam vanaf 2015 aan de literatuurprijs gaan geven.
De boeken die genomineerd kunnen worden moeten zijn verschenen in de periode 1 juli van het vorige jaar en 1 juli van het jaar waarin de prijs uitgereikt wordt.

   
2018Tommy WieringaDe heilige Rita
2017Koen PeetersDe mensengenezer
2016Martin Michael DriesenRivieren
2015Jeroen BrouwersHet hout
2014Stefan HertmansOorlog en terpentijn
2013Joke van LeeuwenFeest van het begin
2012Peter TerrinPost mortem
2011Marente de MoorDe Nederlandse maagd
2010David Van ReybrouckCongo: een geschiedenis
2009Erwin MortierGodenslaap
2008Doeschka MeijsingOver de liefde
2007A.F.Th. van der HeijdenHet schervengericht
2006Hans MünstermannDe bekoring
2005Jan SiebelinkKnielen op een bed violen
2004Arnon GrunbergDe asielzoeker
2003Dik van der MeulenMultatuli
2002Allard SchröderDe hydrograaf
2001Jeroen BrouwersGeheime kamers
2000Arnon GrunbergFantoompijn
1999Karel Glastra van LoonDe passievrucht
1998Herman FrankeDe verbeelding
1997A.F.Th. van der HeijdenOnder het plaveisel het moeras
1996Frits van OostromMaerlants wereld
1995Connie PalmenDe vriendschap
1994G.L. DurlacherQuarantaine
1993Marcel MöringHet grote verlangen
1992Margriet de MoorEerst grijs dan wiit dan blauw
1991P.F. ThoméseZuidland
1990Louis FerronKarelische nachten
1989Brigitte RaskinHet koekoeksjong
1988Geerten MeijsingVeranderlijk en wisselvallig
1987J. BernlefPubliek geheim

Aardzee – Ursula Le Guin

Aardzee Boek omslag Aardzee
Aardzee
Ursula Le Guin
Fantasy
Meulenhoff
17 september 2015
Hardcover
492
Frits Oomes

 

Ursula Le Guin schaarde zich in betrekkelijk korte tijd onder de meest bekende en bekroonde sf- en fantasy-auteurs. De Aardzee-trilogie vormt één der hoogtepunten in de fantasy-literatuur.


Goed voorbeeld doet goed volgen

De trilogie Aardzee is eerder in drie losse delen verschenen in de periode 1968 tot 1972. Deze reeks kreeg in 1990 een vervolg met een tweede trilogie, waarvan het laatste deel niet in het Nederlands is uitgebracht. Ursula Le Guin heeft in de loop der tijd nog veel meer boeken geschreven en heeft daarmee meerdere keren Hugo en Nebula awards in de wacht gesleept. Recentelijk is zij bekroond met een belangrijke oeuvreprijs, reden om de drie delen van Aardzee te bundelen en opnieuw uit te brengen.

Lees verderAardzee – Ursula Le Guin

Veld – Ruth Lasters

Misschien is voetbal écht het enige doel,
ook van het onderbewustzijn en het bewuste: twee delen

enkel en alleen omdat een match twee ploegen
vereist. Ooit stelt de helft van je neuronen bewust voor

een bal, zo groot en zwaar als het hoofd zelf, waarin
groeit buiten jezelf om de geurherinnering van

pasgemaaid gras: het veld. Eerst wint de bal, zie je hem
haarscherp voor je, tot op de stiksels van je lederen

schedel. Dan scoort de onbewuste grasgewaarwording, vult
kruidig groen je brein tot het haast knapt en slechts

het kriebelen van een laken langs je wang al veroorzaakt
een resettende, alles opnieuw mogelijk makende

aftrap

Hier – Joost Zwagerman

Al met al stelt de schepping
niet zo heel veel voor.

Een uit Gods hand gevallen
ansichtkaart, een onnauwkeurig schilderij,
een onduidelijk beduimeld formulier,
meer is de schepping niet.

Waarom dan toch naar sterren reiken,
waarom graaft in miljoenen tuinen
één en dezelfde mol zich naar omhoog?
Zo mompel ik en mompelt met mij

heel de mensheid, zonder oog voor
portokosten, textuur van verf,
de duimafdrukken op het formulier.

De schepping is al tijden door
God in de steek gelaten, bestaat
niet meer, hooguit nog hier

Contact – Joost Zwagerman

Iemand belt mij telkens op, zegt niets,
vaag hoor ik een ademhaling zweven,
het kan de mijne zijn, maar ook die
van de ander, die hardnekkig zwijgt.
Ik leg weer op. Ben nu een man
die vreemde telefoontjes krijgt.

De display toont een nummer
met de code van een land dat ik niet ken.
Ik toets dat nummer, een voice mail klinkt.
‘Hallo met God, Ik ben er niet.
Laat naam noch boodschap achter,
Ik bel nooit terug. Leef rustig verder,
wacht desnoods tot piep, maar zwijg.’

Prompt word ik door de beller toch teruggebeld.
Weer hoor ik niets, hooguit die vage adem.
Ik ben de man die stil zijn hartslag telt.

Ooit bel ik Hem terug en zeg dan
wél iets na de piep. Dat doe ik niet meteen.
Ik wacht tot ik een geheim nummer krijg.

Die dag is nu, het contact is hier. Ik toets
Zijn nummer in. Krijg geen gehoor. Hij was me
voor. Hij heeft mijn nummer ingesteld

Het geheim van Vesalius – Jordi Llobregat

Het geheim van Vesalius Boek omslag Het geheim van Vesalius
Jordi Llobregat
Thriller
Meridiaan
10 november 2015
Paperback
496
Johan Rijskamp

 

Barcelona, 1888, het jaar van de Wereldtentoonstelling.

Daniel Amat keert terug naar de stad na het overlijden van zijn vader, maar raakt betrokken bij een zaak waarin jonge meisjes op gruwelijke wijze worden vermoord.Bernat Fleixa, straatarme journalist, wil graag een scoop. Samen met Pau Gilbert, student geneeskunde, gaat hij op jacht naar het boek over anatomie van Vesalius - de Nederlander Andries van Wesele. Maar er zijn meer kapers op de kust en een van hen heeft zeer duistere bedoelingen ...


Imposant debuut

“De geest leeft voort, al het andere is sterfelijk”. Dat is de sleutelzin in Het geheim van Vesalius, het debuut van Jordi Llobregat. Vesalius is de Latijnse naam van Andries van Wesele, een Belgische arts en vooraanstaand anatoom in de eerste helft van de zestiende eeuw. Zijn leven en zijn belangrijkste werk “Fabrica” spelen in het verhaal een prominente rol.

Lees verderHet geheim van Vesalius – Jordi Llobregat

De oesters van Nam Kee – Kees van Beijnum

De oesters van Nam Kee Boek omslag De oesters van Nam Kee
Kees van Beijnum
Roman
De Bezige bij
Oktober 2005
Paperback
320

 

Berry Kooijman, alias Diablo, alias het monster van 'Schotelcity', is gevlucht naar het voormalig vakantiehuis van zijn ouders. Daar, in Normandië, wacht hij het onvermijdelijke af: zijn arrestatie door de gendarmerie. Eenmaal in de gevangenis beland blikt hij terug op zijn leven, een aaneenschakeling van leugens en bedriegerijen. Voor zijn criminele vrienden uit de huurkazernes van Amsterdam-West verbergt hij dat hij in 'het villastraatje' woont, voor zijn zorgelijke moeder houdt hij die vrienden geheim. De enige die hij over zijn dubbelleven in vertrouwen neemt, is Thera, de 'wiebeldanseres' die op straat twee knipperende duivelshorentjes van hem koopt. De obsessieve liefdesrelatie die volgt, luidt een even opmerkelijke als verrassende apotheose in.

De oesters van Nam Kee is een geestige, met grote vaart en scherpte geschreven roman over hunkering. Hunkering naar waarheid, naar liefde, en vooral naar 'echtheid'. In een wereld die echt noch vals blijkt te zijn, goed noch slecht, in een wereld die is en blijft wat zij is, de verwachtingen van een achttienjarige gymnasiast ten spijt.


Hoe kan hij zo stom zijn…

De oesters van Nam Kee is het vijfde boek van Kees van Beijnum. Het verscheen in 2000, het is verfilmd en het is in 2001 bekroond met de F. Bordewijk prijs.

Lees verderDe oesters van Nam Kee – Kees van Beijnum

Spring naar toolbar