De macht – Naomi Alderman

De macht Boek omslag De macht
Naomi Alderman
Roman
Atlas Contact
Januari 2018
Paperback
440
Astrid Huisman, Roos van de Wardt

Er gebeurt iets merkwaardigs overal ter wereld: meisjes die door slechts een aanraking mensen fysiek pijn doen. Dit geweld openbaart zich aanvankelijk bij zelfverdediging tegen agressie van mannen. Het lijken een paar geïsoleerde gevallen, maar al spoedig is het epidemisch. En ze kunnen die kracht opwekken en doorgeven aan andere vrouwen.
Het maatschappelijke proces waarbij de mannen de klassiek vrouwelijke rol moeten innemen is niet meer tegen te houden. Met De macht heeft Alderman een bijzonder originele roman geschreven met een waanzinnige vaart, waar ze niettemin prachtige, maar ontnuchterende bespiegelingen doorheen weeft over de valkuilen van macht en wat macht met mensen kan doen – ongeacht hun geslacht.


Gemiste kans
Het is een interessant gedachtenexperiment. Wat gebeurt er als macht en machtsverhoudingen er heel anders uit zouden komen te zien dan in ons bestaande beeld ervan? Daarbij is het uitgangspunt in De macht van Naomi Alderman dat vrouwen de macht niet hadden, onderdrukt en uitgebuit werden, op allerlei manieren ondergeschikt aan mannen. Hoe zou de wereld eruit zien als de rollen zouden worden omgedraaid?

Een interessant gegeven voor een verhaal dat veelbelovend begint. Enkele meisjes, in de fragiele fase tussen kind en volwassene, ontdekken dat ze met hun handen schokken kunnen afgeven. Zij merken dat het om een lichamelijk fenomeen gaat, immer (latent) aanwezig en met de potentie om het te ontwikkelen tot een gevreesd wapen. En dat gebeurt. Ze blijken in staat om die kracht ook in andere vrouwen op te wekken. Het steeds krachtiger wordende wapen wordt ingezet om wraak te nemen op mannelijke onderdrukkers en misdadigers, om zich te bevrijden uit een uitzichtloos bestaan als (seks)slavin zoals in harems.   

Tot zover het interessantste gedeelte van De macht. Na dit veelbelovende begin, tot circa een kwart van het boek, wordt het langzaam maar zeker een kleine worsteling. Gedurende een tijdsverloop van tien jaar worden de levens van vier hoofdpersonen gevolgd. Aan de hand van hun belevenissen, beschreven in een afstandelijke, journalistieke stijl, zien we dat de rollen langzaam maar zeker worden omgedraaid. Machtsverhoudingen komen op hun kop te staan, gedurende die jaren worden vrouwen het overheersende geslacht en worden mannen in de rol gedrukt van de onderliggende partij. En dat niet alleen in figuurlijke zin; mannen worden op hun beurt misbruikt door het sterkere geslacht, het blijft daarbij bepaald niet alleen bij verkrachtingsfantasieën.
Ook andere vormen van machtsmisbruik, maar dan door het andere geslacht, zijn aan de orde van de dag. Een tijdje lijkt dat heel aardig, maar gaandeweg bekruipt je het gevoel dat Alderman op een te simplistische manier wil laten zien wat kan gebeuren als de rollen worden omgedraaid.

De vorm waarin De macht is gegoten is tamelijk opvallend. Naomi Alderman doet alsof zij een boek ter beoordeling voorgelegd krijgt van een mannelijke auteur, genaamd Neil Adam Armon. Inderdaad, een anagram van de naam van de schrijfster, met een inleiding en een epiloog, een mailwisseling tussen de echte en de fictieve auteur. Tikje flauw. Verder valt op dat het vooral beschrijvend is, een verhaal in de tegenwoordige tijd geschreven, als het ware door een chroniqueur. Dat heeft zijn uitwerking op de mate waarin het verhaal je pakt; het blijft door die vorm nogal afstandelijk. Datzelfde geldt voor de personages. Over hun belevenissen en gevoelens wordt geschreven op een bijna journalistieke manier. Het is daardoor lastig om je met één van hen te identificeren of mee te leven. Hoewel er genoeg gebeurt om het een spannend verhaal te kunnen noemen, wekt het, weer door die gekozen vertelstijl, vooral de suggestie van spanning.

Het verloop van het verhaal is teleurstellend voorspelbaar. Als vrouwen de kans krijgen om een wereld te maken die er beter aan toe is dan wat mannen in hun overheersende rol ervan hebben gemaakt falen zij hopeloos. Ook met vrouwen aan De macht wordt de wereld er één van ongelijkheid, machtsmisbruik en onderdrukking. Het doet er eigenlijk niet toe wie de macht heeft.

Dat is een teleurstellende conclusie. De kans die Alderman zichzelf creërt om in een nawoord een diepgaander beschouwing te geven over wat macht kan betekenen laat zij liggen. In de plaats daarvan zoekt zij helaas de te gemakzuchtige uitweg van de apocalyps.

 

   

 

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

%d bloggers liken dit:
Spring naar toolbar