Oorlog met de salamanders – Karel Ĉapek

Oorlog met de salamanders Boek omslag Oorlog met de salamanders
Karel Ĉapek
Wereldbibliotheek
1936
Hardcover
286
Irma Pieper


Een drankzuchtige scheepskapitein ontdekt voor de kust van een Aziatisch eiland een reusachtige, intelligente salamandersoort, die hij als goedkope arbeidskrachten aan het werk zet. De dieren verspreiden zich over de wereld en worden steeds slimmer. Ze leren praten, weten aan wapens te komen – en ontwikkelen zich tot Salamanders. Ze gaan de strijd met de mens aan.

 

Tijdloze en briljante satire
Iedereen kent het woord dat Karel Ĉapek als eerste op papier heeft gezet: robot. Hij heeft ooit gezegd dat zijn broer Josef het heeft verzonnen. De broers speelden een centrale rol in het intellectuele leven in het Tsjechië ten tijde van het interbellum. Karel overleed in september 1938 aan een longontsteking, doch zijn weerstand had kort daarvoor al een zware klap opgelopen toen duidelijk werd dat zijn vaderland in de steek werd gelaten in de strijd tegen nazi-Duitsland.

Zijn werk in de jaren dertig stond in het teken van protest tegen opkomend fascisme en nazisme, met satire als één van de stijlfiguren. Oorlog met de salamanders is daarvan een uitstekend voorbeeld. De salamanders zijn dieren die lijken op robots met als verschil dat zij in staat zijn zich te ontwikkelen.

“Oorlog met de salamanders – Karel Ĉapek” verder lezen

Een samenzwering van idioten – John Kennedy Toole

Een samenzwering van idioten Boek omslag Een samenzwering van idioten
John Kennedy Toole
Roman
Lebowski
2011
Paperback
493
Paul Syrier


'Een samenzwering van idioten' speelt zich af in New Orleans en vertelt het verhaal van Ignatius J. Reilly - de onvergetelijke, zwaarlijvige, boerende, vanuit intellectueel opzich zijn omgeving constant terroriserende, en Don Quichot-achtige hoofdpersoon. Ignatius' onverdraaglijk arrogante karakter, gepaard aan het onvoorstelbare aura van lichaamsgeuren dat om hem heen hangt, heeft hem weinig geluk gebracht bij sollicitaties. Als hij dan eindelijk een vacature kan vervullen bij Levy Pants, organiseert hij een wilde staking en wordt ontslagen. Hij eindigt als hotdogverkoper.


Te eenvormige parade van idioten en kolder

Het overkomt ook schrijvers: postuum de erkenning krijgen die zij bij leven niet hebben gehad. Het overkwam John Kennedy Toole met Een samenzwering van idioten. Hij voltooide het boek in 1964, maar maakte in 1969 op 31-jarige leeftijd een einde aan een leven dat een aaneenschakeling was van literaire en persoonlijke afwijzingen.
In 1976 ging zijn moeder leuren met het manuscript en uiteindelijk werd het in 1980 gepubliceerd. Een jaar later werd de Pulitzer prize voor fictie postuum aan hem toegekend.

“Een samenzwering van idioten – John Kennedy Toole” verder lezen

De kellner en de levenden – Simon Vestdijk

De kellner en de levenden Boek omslag De kellner en de levenden
Simon Vestdijk
Roman
Meulenhoff
1952
E-boek
284


Op een vredige avond worden twaalf mensen - bewoners van een flatgebouw in een van Nederlands grote steden - door de politie uit hun huis gehaald en gedwongen in een soort touringcar plaats te nemen. Na een rit door de nachtelijke stad worden zij afgezet aan de ingang van een groot bioscooptheater, waar een tamelijk rommelige organisatie bezig is aan een groot aantal mensen kaarten uit te reiken. Allen moeten zich op een bepaald sein in het theater begeven en de weg volgen die door middel van cijfers op hun kaarten is aangeduid. Wanneer dit sein wordt gegeven en de twaalf flatbewoners - onder wie een kind, een emerituspredikant, een tandarts, een toneelspeler en een oude dame - zich op weg begeven, blijkt het theater de ingang tot een bizarre doolhof te zijn. Voor hen is dit theater het beginpunt van een ongehoorde reis en na veel twijfel en vreemde avonturen beseffen zij allengs, dat ook voor hen, die toch niet gestorven zijn, de Dag des Oordeels is aangebroken.


Vreugdevol weerzien
Het is al enkele decennia geleden dat ik kennismaakte met De kellner en de levenden van Simon Vestdijk. Het was één van die boeken die ik voor mijn literatuurlijst heb gelezen en één van de weinige die mij is bijgebleven. In hoofdlijnen dan. Het spookte al jaren door mijn hoofd dat ik het wilde herlezen en het is er eindelijk van gekomen. Hoe zou het zijn, zo veel jaren later?

“De kellner en de levenden – Simon Vestdijk” verder lezen

Julius Winsome – Gerard Donovan

Julius Winsome Boek omslag Julius Winsome
Gerard Donovan
Roman
Ailantus
2006
Paperback
183
Marion Op den Camp


De hond Hobbes is de enige vriend van Julius Winsome in zijn blokhut midden in de uitgestrekte bossen van Maine. Julius' ex-vriendin vond het leven in de afgelegen hut met meer dan drieduizend boeken te geïsoleerd en koos voor een andere man. Winsome vindt het goed zo, tot het moment dat hij zijn hond bloedend aantreft, neergeschoten. Als de dierenarts hem vertelt dat het geen ongeluk was komt Julius in beweging. Het verslag van zijn wraakactie is adembenemend. De stem van Julius ? medelevend, kwetsbaar én dreigend, blijft je achtervolgen. Die stem en die stijl maken dat het boek leest als een tijdloze klassieker.


En het werd winter…

De liefde voor een dier kan heel diep zitten. Als het overlijdt kan de rouw voor sommigen dezelfde gevolgen hebben als bij het overlijden van een menselijke geliefde. In Julius Winsome, de derde roman van Gerard Donovan, gaat het zelfs nog een stap verder. De gewelddadige dood van zijn hond Hobbes drijft de hoofdpersoon tot een wraakactie die zijn weerga nauwelijks kent.

“Julius Winsome – Gerard Donovan” verder lezen

Lanark – Alasdair Gray

Lanark Boek omslag Lanark
Alasdair Gray
Roman
Koppernik
Oktober 2017
Paperback
600
David Grävling


Lanark is een modern visioen van de hel dat zich afspeelt in de uiteenvallende steden Unthank en Glasgow. Het vertelt de verweven verhalen van Lanark en Duncan Thaw. Hoewel het een werk van buitengewone, speelse verbeelding is, draagt het een diepe boodschap uit, zowel persoonlijk als politiek, over het onvermogen van de mens om lief te hebben, en onze innerlijke dwang om het te blijven proberen.

Lanark werd voor het eerst gepubliceerd in 1981 en vestigde direct Alasdair Grays naam als een van de belangrijkste Britse schrijvers, waarbij hij werd vergeleken met - onder meer - Dante, Blake, Joyce, Orwell, Kafka, Huxley en Lewis Carroll. De roman geldt als de grote moderne klassieker van de Schotse literatuur.


In alle opzichten bijzonder

Lanark van Alasdair Gray is in alle opzichten een onconventionele roman, een leven in 4 boeken. De volgorde is opvallend: eerst boek 3, dan een (valse) proloog, gevolgd door boek 1, een intermezzo en dan de boeken 2 en 4. Dit laatste boek wordt 4 hoofdstukken voor het einde onderbroken door een (voortijdige) epiloog, die veel van het voorafgaande verduidelijkt. Via een alter ego verklaart de auteur daarin onder meer deze bijzondere volgorde. Gray speelt met typologie, verwerkt tussendoor een lijst met verwijzingen naar andere literatuur en mengt verschillende genres.

Het heeft hem ruim een kwart eeuw gekost om dit werk te voltooien. Het is in 1981 uitgebracht en in 2017 pas voor het eerst naar het Nederlands vertaald en uitgebracht, met dank aan uitgeverij Koppernik.

“Lanark – Alasdair Gray” verder lezen