Meer informerend dan alarmerend
Hoe hard een kleine maar luidruchtige groep mensen hun ontkenningen ook uiten, we kunnen er niet omheen: het klimaat verandert in een tempo dat hoger lijkt te liggen dan waar veel wetenschappers rekening mee hebben gehouden. De gevolgen zijn nu al merkbaar, maar het besef dat we nog pas aan het begin staan, moet nog indalen. In Van Zuid naar Noord beschrijft fysisch geograaf Wilfried ten Brinke op overzichtelijke wijze waarop en hoe dit invloed zal hebben.
Klimaatverschuiving
De titel Van Zuid naar Noord laat zich goed verklaren. Klimaatverandering is in veel opzichten klimaatverschuiving, één richting op. Ten Brinke richt zich vooral op Europa en daar is de beweging onmiskenbaar. Het leven in het zuiden van Europa zal steeds meer trekken krijgen van het leven in tropische gebieden en woestijnen. Die ontwikkeling richting het noorden zal zich op allerlei manieren manifesteren en doorgaan, tot het niet meer verder noordwaarts kan.
Wat de oorzaken zijn, wordt steeds duidelijker en behoeft weinig toelichting. We weten het wel zo’n beetje, maar we doen er te weinig aan om die trend te keren. De opwarming heeft min of meer de 1,5 graden al bereikt en dat proces zal niet stoppen, zelfs al zouden de oorzaken nu meteen worden weggenomen. De opwarming gaat zelfs in dat geval nog wel even door. De vrees is dat beperking tot 2 graden al niet meer haalbaar is en dat het misschien wel op het dubbele daarvan zal uitkomen.
De gevolgen voor mens en natuur zullen enorm zijn. Ten Brinke benoemt vele facetten die door opwarming geraakt zullen worden. Een paar voorbeelden: de beschikbaarheid van zoetwater komt onder druk te staan, voedselvoorziening wordt onzekerder, oceanen warmen op met grote gevolgen voor het zeeleven, gletsjers smelten weg, permafrost ontdooit. Vaak is er sprake van effecten die andere effecten versterken. Het stemt weinig hoopvol.
Vooral feitelijk
De auteur is niet op zoek naar sensatie. Met cijfermateriaal, een enorme lijst aan referenties en nuchter taalgebruik laat hij de feiten voor zich spreken. Van Zuid naar Noord biedt een goed overzicht van vele mogelijke gevolgen van klimaatverandering. Vooral voor de natuur zal het lastig zijn om zich aan te passen. De boomgrens schuift sneller naar het noorden dan bomen zich kunnen verplaatsen, het leven in zee zal zich verplaatsen naar andere gebieden. Af en toe klinkt er hoop in door, er zijn gelukkig ook positieve ontwikkelingen. Je verliest wat, je krijgt er wat anders voor terug als het een beetje meezit.
Het is toegankelijk, in het algemeen leest het gemakkelijk, hoewel het af en toe een brij een cijfers bevat. Nuttig, illustratief, soms onmisbaar, maar dit is nou niet het soort boek waarvan je de details onthoudt. Af en toe herhaalt hij zichzelf net even te vaak. Verder valt er op Van Zuid naar Noord weinig aan te merken.
Ten Brinke komt in de epiloog nog met een flinke verrassing. Dat gaat over het (mogelijke) stilvallen van de Golfstroom. Hij legt uit wat de status is van de huidige kennis daarvan en wat de mogelijke gevolgen zijn. De verrassing is dat alles wat hij daarvoor heeft opgeschreven over de gevolgen van klimaatverandering heel anders kan uitpakken. Op lange termijn kan de temperatuur in onze contreien flink lager worden in plaats van hoger. De gevolgen daarvan zijn misschien nog wel ernstiger. Het laat mooi zien dat wetenschap nooit af is.
Non-fictie
Noordboek
2025
Paperback
415
Ontdek meer van JKleest
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.