Fascinerende geschiedschrijving
Geschiedenis was op de middelbare school een van de eerste vakken die ik liet vallen zodra de mogelijkheid zich voordeed. Het werd elk jaar weer gebracht als een verplicht nummertje, saai en oninteressant. Naarmate ik ouder word, is dat helemaal omgeslagen. Geschiedenis blijkt machtig interessant, mits het op een aantrekkelijke manier wordt gebracht. De afgelopen jaren zijn er heel wat boeken uitgebracht van schrijvers die wel weten hoe het tot leven te wekken. Een uitstekend voorbeeld daarvan is Dan Jones, van wie onlangs De middeleeuwen in vertaling is verschenen.
Begin en einde
Het is een lijvig boek dat meer omvat dan die, zeg maar, duizend jaar die De middeleeuwen hebben geduurd. Jones begint met een relatief beknopte geschiedenis van de opkomst en ondergang van het Romeinse Rijk, een periode die begon in ongeveer 743 v.Chr. en die heeft geduurd tot het begin van de vijfde eeuw toen het verval intrad.
De ineenstorting van dat ooit immense Rijk markeert het begin van de middeleeuwen. Dat viel ook ongeveer samen met de opkomst van het christelijke geloof. Het christendom was inmiddels uitgeroepen tot de officiële staatsgodsdienst.
De overheersing van deze religie is een van de kenmerken van de middeleeuwen. Het politieke gezag was gefragmenteerd geraakt en legde het af tegen de religieuze overheersing. Maar ook daaraan kwam een eind en weer speelde Rome daarin een belangrijke rol.
Er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen die het einde van de middeleeuwen markeren, denk aan de ontdekkingsreizen naar Indië en Amerika, de ineenstorting van de macht van het christendom dat te maken kreeg met interne problemen, de grote veranderingen ten gevolge van de pestepidemieën en niet in het minst ook de uitvinding van de boekdrukkunst.
Jones markeert de plunderingen van Rome als het definitieve einde van deze donkere tijden.
Zo kan het dus ook
Er zijn verschillende factoren die het boek De middeleeuwen bijzonder informatief, leerzaam en interessant maken. Jones beperkt zich niet tot alleen die periode en uiteraard beslaat dit veruit het grootste deel van dit boek. Hij laat zien wat eraan voorafging en wat daarop volgde. Die bredere context is een verrijking op zich.
Hij heeft niet alleen oog voor het grote geheel, maar ook voor details. Neem alleen al het verhaal waarmee zijn boek begint. Het gaat over een kist vol juwelen en andere dure bezittingen. Die is in 1992 bij toeval gevonden door mannen die met een metaaldetector op zoek waren naar een verloren hamer. De kist blijkt eigendom te zijn geweest van een van de rijken die Brittannië zestien eeuwen daarvoor halsoverkop verlieten op de vlucht voor de vijand. Het zijn dit soort kleine verhalen die het boek kleur geven.
Ook zijn manier van vertellen maakt het levendig. Als hij bij mij voor de klas zou hebben gestaan en het ook nog een beetje aantrekkelijk zou presenteren, zou ik ademloos hebben geluisterd. Het schoolvak geschiedenis zou ik dan vermoedelijk niet of minder gemakkelijk hebben laten vallen. Het is de grote verdienste van mensen als Dan Jones dat bij mij alsnog de belangstelling voor geschiedenis is gewekt. Het prachtige, fascinerende en rijke boek De middeleeuwen laat zien hoe het ook kan.
Non-fictie
Omniboek
2025
Paperback
704
Roelof Posthuma
Ontdek meer van JKleest
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Jan, hele mooie recensie. Het moet aan de leeftijd liggen dat je zo geinteresseerd bent geraakt in geschiedenis, want dat heb ik beslist ook de laatste jaren. En, inderdaad, hoe interessant is de periode wanneer de Middeleeuwen aanvangen na de Romeinse tijd. Ik heb een paar favoriete geschiedenisperioden, merk ik. Vroege Middeleeuwen, overgang naar Renaissance, Tudors periode en begin Industriele Revolutie.
Dankjewel! Het zou zomaar kunnen dat leeftijd een rol speelt, maar niet alleen dat. Ik merk dat mijn interesse qua fictie ook steeds meer naar het verleden, de klassiekers uitgaat; de historische achtergrond in die boeken spreekt mij ook tot de verbeelding, uiteraard net als de vaak geweldige verhalen die veelal moeiteloos de tand des tijds hebben doorstaan.