De Franse illusie – Mark Blaisse

De wereld achter de façade

Mark Blaisse, historicus en voormalig correspondent in Frankrijk voor Le Monde, toont in De Franse illusie op een onderhoudende manier de kloof tussen het idyllische beeld dat men van Frankrijk heeft en de minder fraaie realiteit. Veel mensen zien Frankrijk als een soort van het beloofde land. Je hoeft alleen maar wat afleveringen van Ik vertrek, ik noem maar wat, te hebben gezien om te beseffen dat de realiteit heel wat weerbarstiger is.

De ballon doorgeprikt

Blaisse was pas zes maanden oud toen zijn ouders naar Frankrijk verhuisden. Zijn kleuterjaren bracht hij door op wat in Nederland een kinderspeelzaal zou heten. Zijn schooljaren verbleef hij op Franstalige scholen in verschillende landen omdat die volgens zijn moeder superieur zouden zijn aan bijvoorbeeld Engelstalige scholen. Een stellingname zonder onderbouwing, Frans superioriteitsgevoel zeg maar. Als volwassene bleef de band hecht: zoals gezegd was hij  correspondent voor Le Monde evenals voor Nederlandse media.

Frankrijk associeert men met haute culture: kunst, wijn, mode, intellect. Blaisse toont echter hoe Frankrijk deze reputatie angstvallig bewaakt terwijl het intern worstelt met diepgewortelde tegenstellingen, zoals armoede, xenofobie, sociale ongelijkheid en een torenhoge staatsschuld. Ook maken zij hun rol in de geschiedenis graag groter dan deze in werkelijkheid was. Als je geen wereldmacht meer bent, moet je toch ergens je gevoel van superioriteit mee in stand houden.

Kritisch maar respectvol

De Franse illusie staat boordevol, veelal amusante, anekdotes die de echte wereld achter het masker van schone schijn onthullen. Geregeld is hij kritisch, soms scherp, maar nooit liefdeloos. Het is een mooie mix van journalistiek, je krijgt best veel achtergrondinformatie, en kritische beschouwingen. Het is informatief, amusant en goed onderbouwd.

Blaisse schrijft dit alles op in een luchtige toon, eerder gemoedelijk dan verwijtend en illustreert dat met aansprekende voorbeelden. Dat Franse vrouwen het imago hebben dat ze altijd goed gekleed gaan, staat in schril contrast met het gegeven dat zij minder aan kleding besteden dan vrouwen in de rest van Europa. En dan het opgeven over hun cultuur, bijvoorbeeld de boekwinkels in Frankrijk. Charmant, zeker en ook wel iets om heel jaloers op te zijn, maar zonder staatssteun zouden ze niet kunnen overleven. Overigens is dat wat mij betreft wel een sympathieke vorm van staatssteun, maar dat terzijde.

In alles klinkt de liefde van Blaisse voor Frankrijk door. En waarom ook niet. Het is een land dat in veel opzichten gelukkig nergens op lijkt, of positief benaderd, een geheel eigen karakter heeft. Laten we dat koesteren en gun de Fransen hun decorum!

Titel: De Franse illusie
Auteur: Mark Blaisse
Genre: Non-fictie
Uitgever: Balans
Uitgave datum: 2025
Uitvoering: Paperback
Pagina’s: 238