Degelijk met een overvloed aan details
Ave Caesar, morituri te salutant ofwel Zij die gaan sterven, groeten u wordt ten onrechte beschouwd als de vaste begroeting door gladiatoren aan de keizer als zij de arena betraden om aan de voorstelling te beginnen. Deze heldhaftig en onbevreesd klinkende uitspraak werd slechts eenmaal gedaan toen een grote groep veroordeelde criminelen een zeeslag moest naspelen. Het is een van de mythes die Harry Sidebottom ontkracht in Zij die gaan sterven.
Interessante beeldvorming
Het boek heeft een interessante structuur. Twaalf hoofdstukken die elk een klein deel van de dag beslaan, beginnend met een beschrijvende alinea van hoe het leven van gladiatoren op dat tijdstip eruit zou hebben kunnen zien. Dat wordt gevolgd door een flink aantal pagina’s tekst over van alles, zoals het dagelijkse leven in Rome, gedetailleerde uitleg over allerlei soorten gladiatoren en hun wapenrusting, beschrijving van historische gebeurtenissen en nog veel meer van dat alles.
De tekst op de achterflap zegt dat het een reconstructie is van een dag in het leven van een aantal gladiatoren. Dat is slechts ten dele het geval. Veruit het grootste deel van Zij die gaan sterven gaat over de historie en de achtergrond van wat door het leven gaat als “spelen” en het leven in het Romeinse rijk. De aanduiding “spelen” is een nogal eufemistische term voor uitbarstingen van ongekende wreedheid, bloedvergieten, leed dat mensen elkaar en dieren hebben aangedaan.
Dit boek maakt in ieder geval wel duidelijk dat de heldenrol die gladiatoren vaak wordt toegedicht een mythe is. Gladiatoren hadden een relatief grote kans om dit soort evenementen te overleven, in tegenstelling tot christenen, joden, gevangenen en andere pechvogels die geen schijn van kans hadden. Dat geldt ook voor dieren zoals leeuwen, tijgers en olifanten die van heinde en verre werden aangevoerd om de bloeddorst te bevredigen. Ook die waren kansloos.
Rijk aan details en wetenswaardigheden
Natuurlijk was er ook een leven buiten deze evenementen. Sidebottom geeft ook een beeld van hoe de Romeinen leefden met dagelijkse zaken als slapen en eten en hoe werd gedacht over zaken als muziek, filosofie, religie en politiek. Dat werkt twee kanten op. Je krijgt een goed beeld van het leven in het Romeinse rijk en niet alleen van het leven van gladiatoren die gedurende ongeveer zeven eeuwen hun kunsten, meestal niet vrijwillig, vertoonden. Het kleurt wel het beeld van Romeinen als volk dat daarnaast ook heel wat goeds heeft gebracht.
Aan de andere kant maakt dat Zij die gaan sterven ook lastig leesbaar. De ruim driehonderd pagina’s zijn overvloedig gevuld met details van historische gebeurtenissen, personen, plaatsen en nog veel meer wetenswaardigheden. Het is stampvol, vrijwel elke alinea is gevuld met weer een andere brok informatie en/of kennis. De circa honderd pagina’s met toelichtingen en bronvermeldingen completeren het beeld van volledigheid.
Het resultaat is een grondig, degelijk en bij vlagen fascinerend boek dat helaas door de overvloed aan details niet altijd even prettig leest. Het past wel bij de grondigheid die je mag verwachten van een docent Klassieke geschiedenis in Oxford.
Non-fictie
Balans
2025
Paperback
447
Maaike Post, Arjen Mulder
Ontdek meer van JKleest
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
Interessant, Jan. Ga ik lezen! Bedankt!