Sylvia Plath

Toeval bestaat!

Afgelopen week las ik de beschrijving van het nieuwe boek van Connie Palmen – Jij zegt het. Dit boek gaat over de relatie tussen Sylvia Plath en Ted Hughes, beschreven vanuit het perspectief van laatstgenoemde.
Tijdens het lezen hoorde ik op de achtergrond, met dank aan Spotify, het prachtige nummer Enter Sylvia Plath van Belle and Sebastian, een nummer van hun laatste album Girls in peacetime want to dance.

Als zoiets gebeurt is mijn nieuwsgierigheid gewekt. Wie is deze Sylvia Plath? Haar naam riep slechts een vage herinnering op, evenals de naam Ted Hughes. Tijd om wat speurwerk te doen.

Wie was Sylvia Plath?
Zij was een Amerikaanse schijfster van korte verhalen en romans, maar zij is vooral bekend geworden door haar gedichten. Zij is in 1932 geboren. Haar jeugd was niet onbezorgd, haar vader overleed kort na haar achtste verjaardag.
Zij was een hoogvlieger tijdens de schooljaren evenals in de eerste jaren op Smith College. Haar schrijverskwaliteiten vielen op. Voor een magazine werd zij al op jonge leeftijd gevraagd als gastschrijfster. Een verblijf van een maand in New York leek het begin te worden van een glanzende carrière, maar achteraf bleek die periode het begin te markeren van een neerwaartse lijn van haar geestelijke gesteldheid. Haar eerste zelfmoordpoging was in 1953. Deze mislukte en zij werd opgenomen in een psychiatrische inrichting.

Zij herstelde en kon de draad weer oppakken. Tijdens een reis naar Cambridge, op initiatief van de Amerikaanse overheid, ontmoette zij Ted Hughes. Zij trouwden binnen twee maanden en gingen in Engeland wonen. Over het stormachtige huwelijk tussen beide auteurs zijn vele boeken en artikelen gepubliceerd, vooral in Engeland.
Het stel kreeg al vrij snel twee kinderen. Maar het huwelijk was niet stabiel: Ted Hughes hield er een buitenechtelijke relatie op na, de geestelijke mankementen van Sylvia Plath kwamen weer terug.
Sylvia Plath gleed steeds verder af en belandde in een diep depressie. In februari 1963 deed zij weer een poging tot zelfmoord, een geslaagde poging ditmaal. Nadat zij nog heel gewoontjes het eten voor haar kinderen had bereid sloot zij zich af en stopte haar hoofd in de oven. Zij stikte kort daarop, en zo kwam er al op dertigjarige leeftijd een eind aan het korte leven van Sylvia Plath.

Door velen wordt Ted Hughes als de kwade genius beschouwd. Zijn affaire zou haar geestelijke gezondheid definitief hebben aangetast. Het hielp hem niet dat hij, als beheerder van de nalatenschap, een deel van haar dagboeken heeft vernietigd. Over hen is veel gepubliceerd maar er is ook veel onduidelijk gebleven.
In haar boek Jij zegt het laat Connie Palmen Ted Hughes terugblikken op deze veelbesproken periode en dit stormachtige, ongelukkige huwelijk

Het belang van Sylvia Plath
Dat is opvallend. Tijdens haar leven was zij redelijk succesvol, haar eerste roman en haar dichtbundels werden gematigd enthousiast ontvangen. Na haar overlijden is er meer gepubliceerd dan tijdens haar leven. Het verklaart op zichzelf niet hoe zij heeft kunnen uitgroeien tot een fenomeen, iets wat tot op heden, vijftig jaar later, nog steeds voortduurt. Zie het boek van Palmen, zie het recente nummer, uit 2014, van Belle and Sebastian.

Het lijkt erop dat de commotie over de zelfmoord en de schuld die Ted Hughes daarvoor in de schoenen geschoven kreeg een eigen leven is gaan leiden, een eigen dynamiek kreeg. Voeg daaraan toe dat haar werk postuum steeds meer erkenning kreeg, wat uiteindelijk resulteerde in een Pulitzer prijs voor poëzie in 1982, en er is een begin van een verklaring.

De invloed van Sylvia Plath

Die is niet te onderschatten. Er is zelfs een “syndroom” naar haar genoemd, “The Sylvia Plath effect”. Het komt erop neer dat dichters vatbaarder zijn of lijken voor geestelijke stoornissen dan andere schrijvers.

Haar zelfmoord en het huwelijk hebben geresulteerd in een schier onafzienbare hoeveelheid boeken en publicaties over de persoon Sylvia Plath, alsmede over haar huwelijk met Ted Hughes.

Maar ook muzikanten hebben zich door Sylvia Plath laten beïnvloeden. Bijvoorbeeld de in de jaren tachtig en negentig bijzonder invloedrijke New Yorkse band Sonic Youth die op een van hun eerste albums, Goo, een nummer heeft opgenomen dat is gebaseerd op het gedicht The Eye-Mote van Sylvia Plath.

Maar er is meer, veel meer. Op Spotify bestaat zelfs een playlist geheel gewijd aan deze dame, 20 songs inspired bij Sylvia Plath, zie: playlist/1kLMzjCMVZUwhnp79lS6YB?si=x9xndI53RSidLWvbD0PUgw



Ten slotte
In het zeer interessante boek van Pieter Steinz, Waanzin in de wereldliteratuur, wordt ook ruimschoots aandacht besteed aan Sylvia Plath. Dit stuk over haar maakt het alleen al de moeite waard om dat boek te lezen.

Te lezen:
• De glazen stolp – Sylvia Plath
• Mijn uren zijn met schaduw gehuwd – Sylvia Plath
• Ariel – Sylvia Plath
• Brieven naar huis- Sylvia Plath
• Zie, de duisternis lekt uit de scheuren – Sylvia Plath
• Waanzin in de wereldliteratuur – Pieter Steinz
• Jij zegt het – Connie Palmen

Wat spook jij uit? – Sophie Kinsella

Wat spook jij uit? Boek omslag Wat spook jij uit?
Sophie Kinsella
Roman
The House of books
2009
Paperback
384
Mariette van Gelder

 

Lara Lington heeft altijd al een grote fantasie gehad. Maar nu gelooft ze dat ze echt gek aan het worden is. Normale jonge vrouwen kunnen toch geen geesten zien? Onlangs is Lara's oudtante Sadie overleden en die heeft het voor elkaar gekregen om met Lara in contact te treden - in de vorm van een brutaal, veeleisend meisje dat van dansen houdt.
Zij kan niet rusten voordat haar laatste verzoek is ingewilligd. Lara moet voor Sadie een zoekgeraakte ketting opsporen. Alsof Lara zelf al niet genoeg problemen heeft. Haar nieuwe bedrijfje is bijna failliet, haar zakenpartner is er vandoor, en haar ex heeft een ander. Gelukkig wordt het leven met de sprankelende Sadie een stuk spannender. Hun schattenjacht zorgt voor glamour, intrige en ouderwets warme romantiek.


Daar ga je dan met je vooroordelen!

Een boek van Sophie Kinsella lezen? Die chicklitschrijfster? Een boek lang worden beziggehouden met gezemel over de laatste mode, nagellak, haklengte en gezeur over wat moet ik nou weer aan? Ik denk er niet aan, zonde van mijn tijd!

Lees verderWat spook jij uit? – Sophie Kinsella

Manja – Anna Gmeyner

Manja Boek omslag Manja
Anna Gmeyner
Oorlogsroman
Cossee
27 mei 2015
Paperback
480
Jantsje Post

 

Manja opent gedurfd met het verwekken van vijf kinderen. Hun ouders zijn wanhopig, brutaal, romantisch of achterdochtig, in slaapkamers die net zo verschillend zijn als de dromen van de mensen erin.
De roman volgt de kinderen die elkaar dagelijks ontmoeten op een verlaten ruïneterrein. De vier jongens en Manja moeten dit paradijs voortdurend verdedigen tegen het geweld van 'Klasse' en 'Rasse', van domheid en nijd. Manja neemt het voortouw en slaagt erin de vriendengroep bij elkaar te houden. Tot hun vriendschap in 1933 zwaar op de proef gesteld wordt, omdat Manja en Harry opeens niet meer 'raszuiver' zijn. Twee van de jongens worden door hun ouders gedwongen bij de Hitlerjugend te gaan, de vader van een ander wordt als gevaarlijke communist bestempeld en is op een dag plotseling verdwenen. Door de problemen van hun ouders - die zich wel of niet bij Hitler moeten aansluiten -, worden de kinderen ook gedwongen een keuze te maken.
Net zo kleurrijk als Hans Fallada vertelt Anna Gmeyner over mensen en hun hoop en verwachtingen aan de vooravond van het Derde Rijk. Met zijn indrukwekkende en nietsontziende beschrijvingen van het Duitse dagelijkse leven, met zijn poëzie en zijn sprankelende dialogen, betovert Manja ook vijfenzeventig jaar later nog iedere lezer.


Beklemmende, indrukwekkende en gelaagde exilroman

Anna Gmeyner is in 1902 in Wenen geboren als kind van liberale Joodse ouders. Al op jonge leeftijd verwierf zij een zekere bekendheid en een behoorlijke reputatie met haar toneelstukken, romans en andere producties. Na wat omzwervingen door Europa belandde zij uiteindelijk in Berlijn, een stad waar zij zich thuis voelde, een stad die het epicentrum was van de Duitse theaterwereld.
De opkomst van het nazisme noopte haar deze stad te ontvluchten. Aanvankelijk verbleef zij in Parijs, vanaf 1934 woonde zij in Londen. Terwijl haar werk in Duitsland door het nazibewind in de ban werd gedaan werkte zij in het buitenland verder aan haar oeuvre.
In Londen schreef Anna Gmeyner haar eerste exilroman, Manja, dat in 1938 is uitgebracht.

Lees verderManja – Anna Gmeyner

De glazen sleutel

De prijs voor de beste Scandinavische misdaadroman
Jaar AuteurTitel 
OrigineelVertaald
2017Malin Persson GiolitoStörst av allt
2016Ane RielHarpiks
2015Thomas RydahlEremittenDe man met negen vingers
2014Gard SveenDen siste pilegrimenDe doden hebben geen verhaal
2013Jørn Lier HorstJakthundene
2012Erik ValeurDet syvende barnHet zevende kind
2011Leif G.W. Persson Den döende detektivenHet laatste woord
2010Jussi Adler-OlsenFlaskepost fra PDe noodkreet in de fles
2009Johan Theorin NattfåkNachtstorm
2008Stieg LarssonLuftslottet som sprängdesGerechtigheid
2007Matti RönkäYstävät kaukana
2006Stieg LarssonMän som hatar kvinnorMannen die vrouwen haten
2005Anders Roslund och Börge HellströmOdjuretVaderwraak
2004Kurt Aust Hjemsøkt
2003Arnaldur Indriðason GrafarþögnMoordkuil
2002Arnaldur Indriðason MýrinNoorderveen
2001Karin AlvtegenSaknadVoortvluchtig
2000Håkan NesserCaramboleCarambole
1999Leif Davidsen Limes billedeDe vrouw op de foto
1998Jo Nesbø FlaggermusmannenVleermuisman
1997Karin Fossum Se deg ikke tilbake!Kijk niet achterom!
1996Fredrik SkagenNattsug
1995Erik Otto LarsenMasken i spejlet
1994Kim SmågeSub rosaSub rosa
1993Peter HoegFrøken Smillas fornemmelse for sneSmilla's gevoel voor sneeuw
1992Henning MankellMördare utan ansikteMoordenaar zonder gezicht

De diamanten kogel

De Diamanten Kogel is een initiatief van het GVM (het Genootschap van Vlaamse Misdaadauteurs). De prijs bekroont jaarlijks het beste, “spannende” oorspronkelijk Nederlandstalige boek. De bekroonde schrijver ontvangt een trofee, een zilveren boksbeugel van 500 gram met 4 diamanten van 0.35ct elk.
De Diamanten Kogel werd in 2002 voor het eerst uitgereikt voor het spannendste en beste Vlaamse misdaadboek. Sinds 2004 mogen ook Nederlandse auteurs meedoen.

Jaar TitelAuteur
2017Bling blingJan van der Cruysse
2016SmeergeldNausicaa Marbe
2015De zwarte duivelJacob Vis
2014Niet uitgereikt
20132017Rudy Soetewey
2012Blauw goudAlmar Otten
2011RoomserviceElvin Post
2010Wrede schoonheidMieke de Loof
2009Stiletto LibrettoBavo Dhooge
2008PentitoSimon de Waal
2007StarrPatrick Conrad
2006Het diepe waterFelix Thijssen
2005Onder drukEsther Verhoef
2004MedeschuldigBob Mendes
2003Dossier K.Jef Geeraerts
2002De Emerson locomotiefBenny Baudewyns

Verloren zoon van Rome – Robert Fabbri

Verloren zoon van Rome Boek omslag Verloren zoon van Rome
Vespasianus
Robert Fabbri
Historische thriller
Karakter
22 juli 2015
Paperback
367
Henk Moerdijk

 

Rome, 51 na Chr. Vespasianus keert terug naar Rome met de grootste vijand van het rijk. Na acht jaar weerstand te hebben geboden, is de Britse strijder Caratacus gevangengenomen. Maar zelfs deze overwinning van Vespasianus is niet voldoende om de net aangewezen consul, en zijn eigen aartsvijand, uit de Romeinse politiek te weren: Agrippina, de vrouw van keizer Claudius verleent Caratacus gratie.
Claudius is een dronken gek. Narcissus en Pallas, zijn vrijmannen, strijden om hem op de troon te houden. Tegelijkertijd besluiten ze Vespasianus naar het oosten te sturen om in Armenië de belangen van Rome te verdedigen. Maar er staat meer op het spel dan een bevriend koninkrijk.
Want in het oosten wordt het alsmaar onrustiger. Er is een nieuwe joodse cultus die aan populariteit wint en waarvan de aanhangers weigeren trouw aan de keizer te zweren. Maar als hij in Armenië komt, wordt Vespasianus gevangengenomen. Ingesloten in de oudste stad op aarde, hoe kan hij er ooit uit ontsnappen? En is een Rome dat geregeerd word door een vrouw die hem haat veiliger an een gevangeniscel?


Vroeger was alles beter??

Machtsmisbruik. Corruptie. Sodomie. Incest. Willekeurige rechtspraak. Verkrachting. Gruwelijke martelingen. Een drankzuchtige keizer die zich als een idioot gedraagt. Manipulatie. Omkoping. Pedofilie.
Dit soort zaken en nog veel meer kom je tegen in Verloren zoon van Rome van Robert Fabbri. Het is het zesde deel in de serie over Vespasianus, subtopper in de Romeinse hiërarchie halverwege de eerste eeuw van onze jaartelling.

Lees verderVerloren zoon van Rome – Robert Fabbri

Het einde van de cirkel – Tom Egeland

Het einde van de cirkel Boek omslag Het einde van de cirkel
Björn Belto
Tom Egeland
Thriller
De Geus
2005
Paperback
446
Annelies de Vroom

 

In een middeleeuws Noors klooster wordt een sensationele archeologische vondst gedaan ? een gouden relikwiekistje met een inhoud die de wereldgeschiedenis zou kunnen veranderen en de christelijke waarheden ter discussie zou kunnen stellen. De sceptische archeoloog Bjørn Beltø begint aan een onderzoek naar de oorsprong en de inhoud van het kistje.
Hij vermoedt dat het gaat om de legendarische ?Shrine of Sacred Secrets?, die ooit in handen van de orde der johannieters was. In wetenschappelijke kringen gaat men ervan uit dat het kistje vroegchristelijke documenten en mogelijk zelfs een evangelie van Jezus zelf bevat. Beltø?s zoektocht brengt hem via Londen en het Midden-Oosten naar een oud kruisvaarderskasteel in een Frans dorpje.


Begint veelbelovend, maar eindigt matig

Het einde van de cirkel is het eerste boek in een reeks  van Tom Egeland rond archeoloog Björn Belto, Namens de Noorse overheid is hij opzichter bij een archeologische opgraving. Tijdens die opgraving wordt een opzienbarende ontdekking gedaan. In de restanten van een oud bouwwerk wordt een kistje gevonden. De inhoud is onbekend, gezien de ouderdom is het zaak om heel voorzichtig met de inhoud om te gaan.

Lees verderHet einde van de cirkel – Tom Egeland

De doden hebben geen verhaal – Gard Sveen

De doden hebben geen verhaal Boek omslag De doden hebben geen verhaal
Gard Sveen
Roman
Bruna
7 april 2015
Paperback
480
Kim Snoeijing

 

Enkele weken nadat er in het bosrijke gebied rond Nordmarka oude botresten werden gevonden, vermoedelijk uit de Tweede Wereldoorlog, wordt oud-verzetsman Carl Oscar Krogh dood aangetroffen in zijn huis.
De Oslose inspecteur Tommy Bergmann en zijn team onderzoeken het verband tussen beide zaken. Ze ontdekken dat Krogh tijdens de oorlog de rechterhand was van de legendarische verzetsstrijder Kaj Holt. Hij was tevens een van de laatste personen die probeerde de toedracht van Holts mysterieuze dood in 1945 te achterhalen.
Alle historische documentatie is echter spoorloos verdwenen, en in het web van leugens en bedrog waarin Bergmann belandt, ontdekt hij dat liefde en verraad hand in hand gaan.


Sterk debuut

Scandinavië heeft er een gewoonte van gemaakt om telkens weer nieuwe topauteurs te presenteren. Gard Sveen is er een goed voorbeeld van. Met zijn debuut De doden hebben geen verhaal won hij in Scandinavië enkele prijzen en dat terwijl de concurrentie niet misselijk is.

Lees verderDe doden hebben geen verhaal – Gard Sveen

Strijd om Stenvik – Snorri Kristjansson

Strijd om Stenvik Boek omslag Strijd om Stenvik
Snorri Kristjansson
Thriller
Karakter
15 september 2014
Paperback
334
Peter de Rijk

 

Strijd om Stenvik is het eerste deel in de Walhalla Saga, een rauw en intrigerend avontuur dat zich afspeelt in het Noorwegen van de Vikingen. Kristjansson vervlecht op behendige en ingenieuze wijze Noorse mythologie met geschiedenis tot een fascinerende thriller. Na een lange en hachelijke reis is Stenvik de laatste stop voor Ulfar Thormodsson. Hij reist met zijn neef van adel mee om ervoor te zorgen dat hem niks overkomt. Maar Ulfar verlangt er meer dan wat dan ook naar om naar huis terug te keren. Er schuilen echter gevaren in de koude en beruchte stad Stenvik, en voordat hij er erg in heeft moet de jonge en onstuimige Ulfar problemen het hoofd bieden waar hij niet op had gerekend. Na er voet aan wal te hebben gezet, ontmoet Ulfar de mooie en melancholische Lilja en raakt door haar betoverd. Stenvik is ook de woonplaats van hoefsmid Audun Arinbjarnarson, die erg op zichzelf is en wiens verleden duistere geheimen herbergt. Hij is ruim een jaar hoefsmid in Stenvik; niemand weet waar hij vandaan komt, en dat wil Audun graag zo houden. Maar de goden hebben andere plannen met Audun en Ulfar. Terwijl onzichtbare krachten het stadje bewerken, trekt het leger van een jonge koning richting Stenvik met het doel om de inwoners met het zwaard op de keel of de bijl op de borst aan de Witte Heer te onderwerpen. Maar aan de horizon vaart een andere, nog geheimzinnigere vijand.


Veel actie in krijgshaftig verhaal over Vikingen

Als je een berg in Noorwegen bestijgt en je doet dat als matig geoefend toerist kan het zomaar gebeuren dat je, als je afgepeigerd en wel weer bent afgedaald, vrolijk voorbij wordt gehuppeld door een luchtig geklede jongedame op sneakers die hetzelfde traject op ten minste dubbele snelheid heeft afgelegd.
Je moet ook niet raar opkijken als je wordt gepasseerd door mannen op pensioengerechtigde leeftijd die rond het middaguur tussen neus en lippen door vertellen dat hun voorgenomen tocht hopelijk is beëindigd voor de duisternis invalt, en dat is in hoogzomer behoorlijk laat.
Het is die nonchalante stoerheid van menig Scandinaviër die ook kenmerkend is voor de houding van de primitieve voorouders uit vroegere tijden.

Lees verderStrijd om Stenvik – Snorri Kristjansson

Koningen, kruisvaarders en kaliefen – Brian A. Catlos

Koningen, Kruisvaarders en kaliefen Boek omslag Koningen, Kruisvaarders en kaliefen
Brian A. Catlos
Non-fictie
De Bezige bij
17 februari 2015
Paperback
445
Josephine Ruitenberg, Pon Ruiter

 

Koningen, kruisvaarders en kaliefen is een unieke geschiedenis die een verfrissende kijk biedt op noties als geloof en machtDe jihad lijkt in het Midden-Oosten van vandaag weer helemaal terug. Dat hoeft niet te verbazen, zeggen velen, de godsdienstoorlogen gaan terug tot de vroege middeleeuwen. Ook toen dreef het geloof in God, Allah of Jahweh volkeren tot gruwelijke daden. Maar is dat wel zo? In Koningen, kruisvaarders en kaliefen zetten we voet aan wal in het Middellandse Zeegebied van de elfde eeuw, vlak voor de Eerste Kruistocht. Historicus Brian A. Catlos beschrijft levendig de tactische manoeuvres, de godsdienstige disputen en de kleurrijke figuren van die tijd. Zijn verrassende conclusie: religieus extremisme was niet zo belangrijk als tegenwoordig wordt verkondigd. Net als vandaag werd politiek bedreven op basis van eigenbelang, persoonlijkheid en ideologie. Contacten tussen de verschillende religies verliepen meestal vreedzaam en de ontmoeting tussen het christendom en de veel verfijndere islam legde zelfs de basis voor het moderne denken.


Verhelderende kijk op macht en religie in de middeleeuwen

Er zijn mensen die denken dat de wereld er heel wat vrediger uit zou zien zonder religie. Die gedachte zal vermoedelijk zijn ingegeven door de vele religieus getinte conflicten van de laatste decennia en de grote aandacht die de media daaraan schenken. Meestal is het uitgangspunt en conclusie daarvan dat de verschillen in geloof en beleving daarvan aan de basis liggen van die conflicten en dat dat eigenlijk nooit anders is geweest.
De Amerikaanse hoogleraar godsdienstwetenschappen Brian A. Catlos doet in Koningen, kruisvaarders en kaliefen een moedige poging om aan te tonen dat het genuanceerder ligt.

Er is sprake van drie grote religieuze stromingen: het christendom, de islam en het jodendom. Catlos neemt de lezer mee naar het einde van het eerste millennium, naar Cordoba, de plaats die het middelpunt vormt van het grote kalifaat dat zich heeft gevormd na de ineenstorting van het Romeinse rijk. De wereld in dat kalifaat was overzichtelijk: de islam was de leidende godsdienst, de andere twee godsdiensten waren ondergeschikt. Er was wel sprake van een relatief vreedzame samenleving: de religieuze scheidslijnen waren tamelijk betekenisloos. De islamitische heersers kenden een hoge mate van beschaving en fijnzinnigheid en gaf mensen met andere religieuze overtuigingen alle vrijheid en zorgden voor een leefbare omgeving voor eenieder.

Dit begon langzaam te veranderen bij het uiteenvallen van het kalifaat. De hoeveelheid conflicten om de macht als inzet nam toe. De oorzaken lagen deels intern: het was destijds gewoon om het rijk bij vererving te verdelen onder meerdere zoons waardoor de macht verbrokkelde, en deels extern: de wereld buiten het kalifaat herpakte en groepeerde zich en slaagde er steeds beter in om het kalifaat met aanvallen van buitenaf te verzwakken.
Verschillen in geloofsbeleving bleven echter relatief ondergeschikt, religieus extremisme bestond nauwelijks. De strijd om de macht was vooral ingegeven door eigenbelang, persoonlijkheid en ideologische verschillen.

Dat veranderde dramatisch aan het eind van de elfde eeuw: een pauselijk decreet uit 1095 was de aanzet tot de eerste kruistocht. Dit was het begin van een strijd waarin voor het eerst de religieuze verschillen systematisch werden uitvergroot. De kruistocht werd uitgevoerd door een christelijk leger, het eerste leger onder religieuze vlag. Het bestond uit een ongeregeld zootje barbaren dat zijn kans schoon zag om met religieuze verschillen als excuus steden te plunderen, vrouwen te verkrachten, en hele steden uit te moorden.
Aan de vreedzame coëxistentie tussen de verschillende religies kwam daarmee een drastisch, dramatisch en definitief eind. De gevolgen zijn tot op de dag van vandaag voelbaar.

Catlos doet op zeer levendige wijze verslag van de gebeurtenissen voorafgaand aan en tijdens de kruistochten. Hij verhaalt zeer gedetailleerd en goed gedocumenteerd over de machtsspelletjes van destijds en de gevolgen daarvan voor de verhoudingen tussen verschillende volkeren en religies.
Het is voor de lezer een hele kluif om het overzicht te bewaren. De auteur laat in een krappe vierhonderd pagina’s ontzaglijk veel belangrijke en minder belangrijke personages voorbijkomen, een brij van, voor de niet ingewijde, veelal nietszeggende namen. Het boek hinkt daardoor op twee gedachten: voor de expert is het wellicht te oppervlakkig en gaat het verslag teveel in vogelvlucht, voor de leek is de mate van gedetailleerdheid een complicerende factor die de leesbaarheid geen goed doet.

De auteur laat desondanks overtuigend zien dat de wereld nooit echt vreedzaam is geweest, maar dat pas aan het eind van de middeleeuwen religieuze verschillen zijn uitvergroot en een overheersend motief zijn geworden om oorlogen te beginnen en te beslechten.

De enigszins sombere conclusie kan daardoor ook zijn dat de afwezigheid van religie niet zal resulteren in een vredige wereld. Zolang de mens zich niet kan schikken in zijn plek op de apenrots zullen er machtspelletjes worden gespeeld. Zolang de mens niet in staat is om de medemens te accepteren en te respecteren zullen er oorlogen zijn, desnoods zonder religieus sausje.

Spring naar toolbar