De stad der blinden – Jose Saramago

De stad der blinden Boek omslag De stad der blinden
Jose Saramago
Roman
Meulenhoff
1998
Paperback
304
Harrie Lemmens


Een rij auto’s staat te wachten voor een rood stoplicht. Als het licht eindelijkop groen springt, trekt de eerste auto niet op, tot groeiend ongenoegen vande automobilisten erachter. Als ze het portier opentrekken, treffen ze eenwanhopige bestuurder aan, die alleen maar kan uitbrengen dat hij van hetene op het andere moment blind is geworden.
Deze openingsscène is de katalysator van een reeks verbijsterendegebeurtenissen, die algauw apocalyptische vormen aanneemt. Deblindheid blijkt besmettelijk: al snel ziet een groot gedeelte van de bevolkingvan Lissabon niets meer. Alle slachtoffers worden in een ziekenhuisgeïsoleerd. Binnen korte tijd spelen zich daar verschrikkelijke taferelen af,die de vraag naar goed en kwaad haast ondraaglijk actueel maken.


Wat is de mens zonder het dunne laagje beschaving?

De stad der blinden van Jose Saramago begint met een man die in zijn auto voor het verkeerslicht staat te wachten en merkt dat hij plotseling blind is geworden. Hij raakt in paniek en kan niet meer rijden. Een man stapt in zijn auto en brengt hem naar een oogarts, vervolgens steelt deze man zijn auto.
De oogarts onderzoekt hem maar constateert dat zijn ogen intact zijn. Hij staat voor een raadsel.

“De stad der blinden – Jose Saramago” verder lezen

Blinde wereld – Ellen Heijmerikx

Blinde wereld Boek omslag Blinde wereld
Ellen Heijmerikx
Roman
Nieuw Amsterdam
2009
Paperback
221


Bitterheid om verloren jeugd

Ellen Heijmerikx is opgegroeid in een streng religieus gezin. Haar vader had een belangrijke rol in een tamelijk kleine en gesloten religieuze gemeente, de Noorse broeders, een gemeente waarin de mannen het voor het zeggen hebben en de vrouw ondergeschikt is. Een gemeente die extreme standpunten huldigt als je moet je zoon tuchtigen omdat de bijbel dat zegt. Een gemeente waarin naar buiten toe de schijn wordt opgehouden, terwijl achter de façade van vroomheid en rechtschapenheid een wereld schuilgaat van hypocrisie, seksueel misbruik, neerbuigendheid en onderdrukking.

Blinde wereld gaat over Kieke, een meisje dat gebaseerd is op de persoon van de schrijfster, hoewel het boek, ondanks een aantal overeenkomsten tussen beiden, geen autobiografie mag worden genoemd. Het is wel waarheidsgetrouw.
Kieke heeft inmiddels ruimschoots de jeugdjaren achter zich gelaten. Afwisselend speelt het verhaal zich af in het verhaalheden en in de vroegere periode rondom haar uittreden. In de terugblikken schetst wordt een beeld geschetst van een meisje dat de leefomstandigheden aanvankelijk nog als gewoon ervaart. Naarmate zij ouder wordt gaan bepaalde zaken wel opvallen, vooral door haar contacten met de wereld buiten de gemeente. Ook al ben je onderdeel van een strenge religieuze gemeente, het is onvermijdelijk dat je tijd doorbrengt in een meer wereldse omgeving.
De aantrekkingskracht van het wereldse leven wordt steeds groter op Kieke en op haar broer, Job. Laatstgenoemde heeft een uitgesproken haat opgebouwd ten opzichte van zijn ouders, vooral zijn moeder moet het daarbij ontgelden. Op een bepaald moment wordt het Job teveel en hij verlaat het ouderlijk huis, verbreekt alle banden, en treedt uit uit de gemeente. Kieke heeft het er enorm moeilijk mee. Zij slingert heen en weer tussen de vertrouwde wereld met haar familie en vriendinnen en de aantrekkingkracht van die andere wereld waar Job nu deel van uitmaakt.

Toch besluit zij uit te treden. Een belangrijke aanleiding daarvoor is dat zij vals wordt beschuldigd; zij zou door haar sturende opmerkingen een meisje zo aan het wankelen hebben gebracht dat het meisje zelfmoord pleegt. In werkelijkheid is er iets heel anders aan de hand. Een van de getrouwde vrome broeders heeft zijn gore fikken niet kunnen thuishouden en heeft het meisje misbruikt. De hypocriete beschuldigingen aan het adres van Kieke zijn bedoeld om de aandacht af te leiden van het gedrag van de betreffende broeder. Dit is voor haar de druppel.
Helemaal los van de gemeente komt zij niet. Het gif is diep in haar geest doorgedrongen, de valse moraal van de gemeente speelt haar nog jaren parten. Daarnaast worden geregeld openlijke en heimelijke pogingen gedaan om Kieke weer terug te halen, met tegengesteld effect. De afkeer wordt alleen maar groter.

Blinde wereld heeft een hele bittere toon. De auteur heeft er in verschillende interviews geen geheim van gemaakt dat haar bitterheid zich vooral richt op het feit dat zij geen jeugd heeft kunnen hebben zoals andere meisjes. Zij beschouwt het als een verloren jeugd waarvan je nooit meer de kans krijgt om het over te doen. Simpele dingen als het dragen van broeken, met je haar doen wat je goeddunkt, uitgaan, dansen, televisiekijken waren er voor haar niet bij. De wetten van de gemeente lieten dat niet toe, elke vorm van buitenissigheid was taboe.

De stijl is heel dwingend en sober, haast kleurloos, en toch indringend en aangrijpend. Zij wisselt de korte hoofdstukken af in verhaalheden en verleden en houdt er flink de vaart in.

De auteur weet een verontrustend beeld te schetsen van een meisje dat een koude en liefdeloze jeugd heeft doorgemaakt waarin alledaagse pleziertjes taboe waren. Blinde wereld is een aangrijpend en beklemmend boek dat uitstekend de verstikkende mores van een kleine religieuze gemeente schetst. Het getuigt haast van heldenmoed om afstand van die wereld te nemen, het is zelfs een welhaast bijzondere prestatie om toch nog met een zekere ingetogenheid terug te kijken op die bittere jeugd.

Fin de siècle – Selden Edwards

Fin de siècle Boek omslag Fin de siècle
Selden Edwards
Roman
Signatuur
2008
Hardcover
445
A. Krabbendam

Een wervelend verhaal over Wheeler Burden, de laatste erfgenaam van een beroemde bankiersfamilie uit Boston: rockidool, filosoof, honkbalheld, vrouwenliefhebber, halfjood en zoon van een legende. Een fantastische reis naar Wenen aan het einde van de negentiende eeuw, waar hij zo plotseling terechtkwam ...

Fin de siècle is het buitengewone verhaal over Wheeler Burden, de laatste erfgenaam van de beroemde bankiersfamilie Burden uit Boston, die door een tijdverschuiving terechtkomt in Wenen, eind negentiende eeuw. In de twintigste eeuw onderwezen door zijn erudiete docent Estherhazy - Haze - met een grote fascinatie voor het Fin de siècle, ondervindt Wheeler nu aan den lijve de politieke omwenteling en de culturele bloei van Wenen. Hij ontmoet niet alleen belangrijke personen uit de wereldgeschiedenis, onder wie Freud, Mahler en Hitler, maar ook mensen uit zijn eigen leven, zoals Haze, en zelfs zijn vader, de oorlogsheld die hij nooit heeft gekend. Stuk voor stuk maken ze deel uit van een geschiedenis die alles te maken lijkt te hebben met het mysterieuze boek dat Haze in de twintigste eeuw heeft geschreven: Fin de siècle. Maar kun je met de kennis van het heden het verleden nog veranderen?


Fascinerend spel met de tijd

Wheeler Burden is student aan een prestigieuze universiteit. Hij woont met zijn moeder, een overtuigd pacifist, in San Francisco. De familie van zijn vader is tamelijk welvarend. Wheeler is uitblinker op het sportveld, hij is excentriek, en hij wordt de lievelingsstudent van Haze, een gerenommeerde docent uit Europa.

“Fin de siècle – Selden Edwards” verder lezen

Solar – Ian McEwan

Solar Boek omslag Solar
Ian McEwan
Roman
Harmonie
Oktober 2010
Paperback
361
Rien Verhoef

Solar vertelt het verhaal van Nobelprijswinnaar Michael Beard, een natuurkundige. Hij heeft een manier gevonden om de opwarming van de aarde tegen te gaan, maar Beard ligt zo vaak onder vuur in de media door zijn controversiële uitspraken over vrouwen (hij is inmiddels voor de vijfde keer getrouwd) dat er weinig aandacht is voor zijn ideeën over klimaatverandering. Wanneer zijn leven zakelijk en privé door een krankzinnig ongeval verwikkeld raakt, ziet Beard zijn kans schoon zich te ontdoen van echtelijke moeilijkheden, zijn carrière nieuw leven in te blazen en de wereld een milieuramp te besparen.


Teloorgang van een egocentrische hufter

In de roman Solar van Ian McEwan is hoofdpersoon Michael Beard een fysicus die in de jaren zeventig de Nobelprijs heeft gewonnen. Op de roem die hij daarmee verwierf heeft hij de rest van zijn leven geteerd, een wezenlijke bijdrage aan zijn vakgebied heeft hij sindsdien niet meer geleverd.

“Solar – Ian McEwan” verder lezen

Het bestand – Arnon Grunberg

Het bestand Boek omslag Het bestand
Arnon Grunberg
Roman
Nijgh & van Ditmar
28 oktober 2014
Hardcover
172

 

'In die betere wereld was je niet gedetermineerd, ook niet geslachtelijk, desgewenst kon je jezelf iedere dag opnieuw vormgeven en er verschillende, zelfs tegenstrijdige identiteiten op nahouden. Het gevaar bestond dat je sporen naliet, maar als je een beetje bedreven was kon je de sporenzoekers misleiden of het achterlaten van sporen voorkomen. Voor wie wilde was het verleden een illusie.'

Bestaat er een mooiere, volmaaktere werkelijkheid dan de fysieke werkelijkheid zoals wij die kennen? Voor Lillian, een 'oosterse prinses in een betrekkelijk doorsnee meisjeslichaam', is daar geen twijfel over mogelijk: het ware leven is online - daarbuiten bestaat slechts sociaal wenselijk gedrag.
De vernieuwing ofwel wedergeboorte van de mens zal in die betere werkelijkheid worden bewerkstelligd, maar eerst moet de oude mens verdwijnen.
Onder het toeziend oog van haar mentor Banri Watanuki komt Lillian als receptioniste bij het cybersecuritybedrijf BClever stapje voor stapje dichter bij haar ideaal: leven zonder lichaam, niets meer zijn dan pure intelligentie; het dierenrijk verlaten.


Zwartgallig beeld van de virtuele mens

In Het bestand, geschreven door Arnon Grunberg, is de hoofdpersoon Lilian een jonge vrouw die teleurgesteld is in de mensheid. De maatschappij heeft haar niets te bieden en als reactie daarop biedt zij de maatschappij evenmin iets. Contacten met mensen mijdt zij liefst, de sporadische fysieke contacten veroorzaken bij haar reacties van afkeer, in mentale zin en in fysieke zin.
“Het bestand – Arnon Grunberg” verder lezen